Tháp Bánh Ít- Tháp cổ của Vương Triều Chăm-pa

Tháp Bánh Ít là một trong bảy cụm Tháp trên đất Bình Ðịnh, một khu di tích đẹp, đặc sắc và còn lại nhiều tháp nhất, có giá trị văn hóa độc đáo trong kiến trúc của Việt Nam, được tạo lập vào giai đoạn cuối thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XII, dưới thời trị vì của hai quốc vương Harivarman IV và V.

thap-Banh-It-hinh-anh-1

Hiện nay, cả khu thap Banh It được kiến trúc trong một quần thể liên hoàn thuộc khu đồi sát ven trục đường quốc lộ 1A, trục giao thông của tuyến Bắc-Nam. Khu tháp nay thuộc thôn Đại Lễ, xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, cách trung tâm thành phố Quy Nhơn về phía Bắc khoảng 19 km và huyện lỵ Tuy Phước 5 km. Vì cả khu quần thể di tích này nằm sát ven đường giao thông liên huyện, liên tỉnh và giao thông nối liền Bắc-Nam nên đường đi đến di tích này rất thuận tiện bằng mọi phương tiện.

Tháp có bốn ngọn được xây trên một đồi núi đất đỏ, to, cao, trông có vẻ hùng vĩ, uy nghi, vượt hẳn những ngọn tháp khác. Ngọn to nhất cao 22m xây ở đỉnh đồi, nhìn từ xa trông giống như chiếc bánh ít lá gai. Chung quanh ngọn tháp chính, còn có ba ngọn tháp phụ, hình dáng thấp và nhỏ bé hơn nhiều. Trong ba ngọn tháp này, có hai ngọn giống như hai chiếc bánh ít ngọt và một ngọn giống cái bánh ít mặn, đều lột trần. Mỗi tháp là một kiến trúc riêng biệt mang sắc thái khác nhau, trên đỉnh mỗi tháp đều có tượng thần Siva làm bằng đá.

thap-Banh-It-hinh-anh-2

Cấu trúc của tháp: gồm mặt thân chính và 3 tầng thu nhỏ về phía trên, tại các góc của tháp ở mỗi tầng đề có một góc tháp thu nhỏ trang trí, nhưng nay các góc tháp này đã bị sụt lở hầu như hoàn toàn, duy chỉ còn lại một tháp góc ở mặt bắc của tầng một, và một tháp góc nhỏ ở tầng 2 mặt phía Nam, cho nên trông xã ngôi tháp này hơi nhọn về phía đỉnh.
Tháp chính trong kỹ thuật xây dựng, người Chăm cũng dùng chất liệu gạch là chính, cột ốp có rãnh dọc, vòm cửa hình mũi lao, tháp trang trí góc, các tầng có 3 tầng, diềm mái đã bắt đầu sử dụng một chất liệu mới vào trong kiến trúc, đó là đá sa thạch và được trang trí bằng những hoa văn hình chữ U uốn lượn kiên hoàn. Đứng về mặt kiến trúc ta thấy ở ngôi tháp này bắt đầu xuất hiện một số yếu tố mới trong kỹ thuật kiến trúc của người Chăm ở Bình Định như của vòm cao lên, nhọn hơn không còn hình tòa tháp trong vòm nữa. Về mặt kiến trúc, ta thấy ở tháp chính đã bắt đầu mở ra một phong cách kiến trúc mới mà các nhà nghiên cứu về chăm gọi đó là phong cách Bình Định.

Đối với nhân dân Tỉnh Bình Định, di tích thap Banh It từ lâu là một trong những thắng cảnh của nhân dân trong vùng. Hiện nay trong quần thể kiến trúc tháp, dưới chân còn có một tu viện của phật giáo lấy tên là tu viện Nguyên Thiều, một trong những người xác lập nên phái lân tổ ở đàng trong tạo cho nơi đây thành một địa điểm du ngoạn khá lý tưởng trong một quần thể tôn giáo khép kín. Di tích này dưới các con mắt của nhà du lịch, chắc chắn sẽ là một địa điểm không thể bỏ qua trong những chuyến đi của du khách khi đến được vùng đất này. Hiện nay đã quy hoạch và trùng tu nhưng trong những ngày nghỉ, ngày hè tại di tích này các tầng lớp thanh niên, học sinh, các nhà nghiên cứu trong nước và ngoài nước thường đến đây du ngoạn, nghiên cứu, chiêm ngưỡng các vẻ đẹp vĩnh hằng của di tích tháp cổ nghìn năm.

Di tích Thap Banh It cũng hội tụ nhiều nét kiến trúc khác nhau, là một trong những công trình đền tháp lớn nhất còn lại của Vương Triều Chămpa đang được các nhà nghiên cứu quan tâm.

Trả lời